Puin en vriendschap - Jan Wagner
Herinneringen van een zoon van 'foute Nederlanders' en verhalen over hechte vriendschap
Beeldend kunstenaar Jan Wagner (1940) beschrijft in Puin en vriendschap zijn jeugdherinneringen als zoon van 'foute ouders', het gaat om een familiegeschiedenis die lang verhuld is gebleven. In oktober 1934 wordt zijn vader uit idealisme lid van de Nationaal Socialistische Beweging (NSB) en zijn moeder is lid van de Nationaal Socialistische Vrouwen Organisatie (NSVO). Dat gegeven en de hoofdstukken waarin vrienden, collega's en verwanten aan bod komen, staan centraal in de bundel.
In het eerste hoofdstuk Een heet hangijzer beschrijft Wagner dat zijn ouders op 14 mei 1945 in Hoensbroek worden aangehouden en gearresteerd. Zijn vader wordt afgevoerd naar een interneringskamp en zijn moeder naar een Nutsschool in Treebeek-Heerlen. Negen maanden later, in februari 1946, komt zij vrij en trekt in bij haar schoonouders op een etagewoning in Den Haag. Daar wonen haar jongste zoons en later trekken ook haar dochters in. De extra belasting wordt al snel te zwaar voor de schoonouders en het leven wordt onhoudbaar, aldus Wagner. Zijn moeder krijgt uiteindelijk een etagewoning toegewezen in Scheveningen. Rie Laurens, de vrouw van een SD-man, komt inwonen bij de familie waar vader de grote afwezige is tot 14 mei 1948, de dag dat hij wordt ontslagen uit detentie. Rie vindt een andere kamer in Scheveningen en in 1950 verhuist de familie naar de Schiedamseweg in Rotterdam-West. De dan tienjarige Jan groeit op tijdens de wederopbouw van het door de Tweede Wereldoorlog verwoeste Rotterdam. Hier liggen mogelijk de inspiratie en de voedingsbodem voor het thema 'vergankelijkheid' in de kunstwerken van Jan Wagner.
In 2007 vertelt Wagner in een interview voor het eerst over zijn jeugd en hij noemt zichzelf een 'versluieraar', de term die slaat op zijn kunstenaarschap en het 'toedekken van zijn jeugdherinneringen'. Zeven jaar later ziet Wagner de dossiers in van zijn ouders in het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging. Hij komt in een paar uur meer te weten over hun ideeën dan in de voorafgaande tientallen jaren, de jaren waarin de familiegeschiedenis 'versluierd' is gebleven.
Naast het openhartige hoofdstuk over de familiegeschiedenis in de bundel Puin en vriendschap, komen in de overige hoofdstukken verwanten, vrienden en collega's uit de kunstenaarswereld in Rotterdam aan bod. Deze verhalen geven een inkijk in de artistieke en persoonlijke ontwikkeling en de vriendschappen in het leven van beeldend kunstenaar Jan Wagner uit Rotterdam, 'de stad van zijn hart'.
Puin en vriendschap (81 blz.) is in 2018 verschenen bij 2010 Uitgevers (ISBN 978 94 90951 46 7) en kost € 19,95. Geen E-boekversie verkrijgbaar.
Waardering:
Boekbespreking door Margriet Kleijn
email mijGepubliceerd: 28-12-2018